Görevlerim

“Gelecekte, cahil olarak tanımlanan kişiler, okuma-yazma bilmeyenler değil bilgiye nasıl ulaşılacağını bilmeyenler olacaktır.” (Alvin Toffler)

Ne Kadar Kolay Aldatılabiliyoruz?

Greater Idobo Falls Bilim Fuarı’nda projesiyle katılan bir lise öğrencisi, fuarı izlemeye gelenlere hazırladığı projeyi imzalamaya davet eder. Lise öğrencisi “dihydrogenmonokside” adlı maddenin kullanımının tümüyle yasaklanmasını, buna imkan bulunamaması durumunda ise maddenin çok sıkı bir biçimde denetlenmesini ister. Aynı zamanda söz konusu maddenin zararlarını da duvarlara astığı afişle açıklar. Bu madde;

1. Yoğun terlemelere ve kusmalara neden olabilir.
2. Doğaya büyük zararlar veren asit yağmurlarının ana unsurudur.
3. Gaz biçimine dönüşmüş durumuyla çok ciddi yanıklara neden olabilir.
4. Kazara solunması, ciğerlere dolması, ölüme yol açar.
5. Erozyonun önemli bir nedenidir.
6. Otomobil frenlerinin etkinliğini azaltır.
7. Ölümcül kanser tümörlerinin tümünün içinde bulunduğu saptanmıştır.

Hatta http://www.dhmo.org/facts.html sitesi üzerinden propaganda yapar.

ABD’nin California eyaleti Aliso Viejo kasabası belediye yetkilileri, “dihidrojen monoksit” kullanılarak imal edilen köpük kahve bardaklarını, tehlikeli kimyasal maddeden yapıldıkları gerekçesiyle yasaklama kararı alırlar. Belediye meclisi kararında yasaklamaya, “söz konusu bardakların insan sağlığını tehdit eden maddeden yapıldıklarını gerekçe gösterir.

Bir saat içinde tam 50 bilim fuarı meraklısı, lise öğrencisinin kampanya açtığı bölümü gezer. 43 kişi, bu maddenin yasaklanması isteğini şiddetle desteklediklerini belirtir. Altı kişi kararsız kalır.

Yalnızca bir kişi, yasaklanması istenen “dihydrogenmonokside in H₂O olduğunu, yani hayatın can damarı “su”dan başka bir şey olmadığını söyler. Lise öğrencisinin bu projesi, “Ne Kadar Kolay Aldatılabiliyoruz” konulu yarışmanın birincisi ilan edilir. Daha sonra lise öğrencisi amacını şöyle açıklar: “Bilimsel kavram ve cümlelerle kişilerin nasıl yanlış şartlandırılabildiklerini göstermek istedim.”

Dihydrogen Monoxide nedir? Onunla ilgili bazı tehlikeler nelerdir? Propaganda yapılan bu sitedeki bilgileri okuduğunuzda, DHMO’nun gerçekten tehlikeli bir madde olduğu görülür. Bu sayfada yer alan her şey tama- men doğrudur: Gerçekten de DHMO’nun küçük bir miktarı bile bir kişiyi öldürebilir, asit yağmurunun en önemli unsurudur ve gaz halindeyken de önemli yanıklara neden olabilir. Bununla birlikte sitenin kasten göz ardı ettiği şey, DHMO’nun insan hayatının vazgeçilmezi olan suyun bilimsel adı olduğudur. Bu sitenin amacı insanların hiç yalan söylemeden nasıl yanıltılabileceğini (örneklerle) onlara göstermektir. Bu, internette bilgi ararken aklınızdan hiç çıkarmamanız gereken önemli bir şeydir. Çoğu internet sitesi çok da objektif olmayabilir ve önemli detayları yok sayarak, belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere sizi yanıltmaya çalışabilirler.

Yukarıdaki parçadan çıkardığınız sonuçları açıklayınız?

Şeker dolu bir kavanoza elini sokan bir çocuk, uğraştı uğraştı ama elini bir türlü kavanozdan çıkaramadı. Başlad ağlamaya. Oradan geçen yaşlı bir adam merak edip sordu:

– Neden ağlıyorsun, evladım?

Çocuk cevap verdi:

– Elimi kavanozdan çıkaramıyorum.

Yaşlı adam baktı, çocuğun avucu şeker dolu, onları bırakmak istemiyor, kavanozun ağzı ise dar.

Ona şöyle dedi:

– Bak çocuğum, elindeki şekerlerin yarısını kavanoza bırak, o zaman elini kolayca çıkarabilirsin.

Bu metinde verilmek istenen ana fikir nedir, açıklayınız?

Okuyarak olayların ve gelişmelerin içyüzünü öğrenen bir kişi, öncelikle kendine olan güvenini artırır. Bu ise aynı zamanda düşünce ufkunu geliştirip geniş bir görüş açısı sağlayarak olayları inceleme yeteneği kazandırır. Ayrıca okuyan kişiler, çok okumanın beraberinde getirdiği zengin kelime dağarcığına sahip oldukları için etkileyici ve güzel konuşarak hitap ettikleri kişilerde etki de uyandırırlar.

Yukardaki parçanın anahtar kelimelerini belirleyiniz.

• Babasının ilgisizliğinden yakındı.
• Babasının ilgisizliğine sitem etti.

a) Bu iki cümledeki anlamsal farklılığı nedeniyle birlikte açıklayınız.

b) Bu cümlelerde ‘örtük anlam’ın olup olmadığını tartışınız.

Not: Örtük anlamlı cümleler, söylenen ifadede yer almayan ancak cümlenin anlamından diğer yargıların gizlenmiş olarak belirtilmesine örtülü anlam denir.

Genellikle karşılaştırma, aşamalı durum vb. yer verilir. Bu cümlelerde ‘de/da’ bağlacı, ‘en’, ‘daha’, ‘bile’ gibi sözcükler kullanılır.

Örnekler:

– Bugün daha iyisin. (Dünle kıyaslanmış. Ve aşamalılık durumu var.

– Ali en zekimizdi. (Biz de zekiydik ama Ali en zekimizdi.)

– Pikniğe çay da götürelim. (Başka şeyler götüreceğiz.)

– Çocukların davranışları bile zamanla değişti. (Demek ki değişen başka şeyler de var.)